Ο ιδιοπαθής βλεφαρόσπασμος συγκαταλέγεται στις παθήσεις της υπερλειτουργίας των μυών του προσώπου και χαρακτηρίζεται από μη ελεγχόμενη σύσπαση των βλεφάρων και των δύο ματιών. Η νόσος εμφανίζεται ως αποτέλεσμα προοδευτικής εκφύλισης του κεντρικού νευρικού συστήματος στο επίπεδο των βασικών γαγγλίων.
Ο βλεφαρόσπασμος αφορά κυρίως ηλικιωμένους ανθρώπους και εμφανίζεται αρχικά με αύξηση του βλεφαρισμού και από τις δύο πλευρές του προσώπου. Όταν συμμετέχει και το κάτω μέρος του προσώπου με ανώμαλες κινήσεις αποκαλείται σύνδρομο Meige.
Για τη σωστή διάγνωση της νόσου πρέπει να συνυπολογιστούν παράγοντες όπως:
- Η ηλικία
- Τα χαρακτηριστικά του σπασμού
- Τα τμήματα του προσώπου που αφορά
- Ο τρόπος έναρξης ( ο βλεφαρόσπασμος δεν εμφανίζεται απότομα, δεν έχει συγκεκριμένη έναρξη και συνήθως χειροτερεύει με την πάροδο του χρόνου)
Για τη σωστή διάγνωση ο ιατρός θα πρέπει να διαιρέσει το πρόσωπο σε τεταρτημόρια και να επιβεβαιώσει με ερωτήσεις προς τον ασθενή ποιο τμήμα του προσώπου αφορά και ποιος είναι ο χαρακτήρας του σπασμού. Αν ο σπασμός αφορά και τα δύο μάτια ο ασθενής πάσχει από βλεφαρόσπασμο ή κάποιο τικ (μη ελεγχόμενος σπασμός –κίνηση) του προσώπου. Αν η ηλικία του ασθενή είναι μικρότερη των 50 ετών, τότε πιθανόν να πρόκειται για κάποιο τικ.
Στον ιδιοπαθή βλεφαρόσπασμο τα συμπτώματα συνήθως μειώνονται όταν ο ασθενής είναι απασχολημένος και επιδεινώνονται όταν προσπαθεί να οδηγήσει ή να διαβάσει, ενώ οι ασθενείς αυτοί σε ποσοστό 56% δεν μπορούν να οδηγήσουν, 46% δεν μπορούν να διαβάσουν, 41% δεν μπορούν να παρακολουθήσουν τηλεόραση και μόνο το 14% δεν εμφανίζει σημαντική αναπηρία. Ένα ποσοστό 20% μπορεί να αρχίσει με ετερόπλευρη προσβολή αλλά αργότερα θα επηρεαστεί και ο άλλος οφθαλμός σε όλους τους ασθενείς.
Ο ιδιοπαθής βλεφαρόσπασμος είναι μια διαταραχή που διαρκεί σε όλη τη ζωή του ασθενούς. Συνήθως υπάρχει επιδείνωση των συμπτωμάτων τα πρώτα 5 χρόνια και μετά σταθεροποιούνται. Μπορεί να οδηγήσει σε άγχος και κατάθλιψη.
Αντιμετώπιση
Ο ιδιοπαθής βλεφαρόσπασμος δύσκολα ελέγχεται πλήρως. Συστήνεται φαρμακευτική αγωγή από το στόμα που συνήθως δε δίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα και προτιμάται ως συμπληρωματική θεραπεία με αλλαντική τοξίνη (botox ή dysport) ή εγχείρηση.
Η χρήση ειδικών φακών μειώνει τη φωτοφοβία στο 70% των ασθενών.
Η αλλαντική τοξίνη ανακουφίζει την πλειονότητα των ασθενών, λίγες ημέρες μετά τη χορήγησή της ενέσιμα και για διάρκεια 3-4 μηνών, ενώ χρησιμοποιείται με ασφάλεια τα τελευταία 20 χρόνια.
Τα τελευταία χρόνια για τους ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία με αλλαντική τοξίνη έχει αναπτυχθεί μια χειρουργική επέμβαση μυεκτομής, κατά την οποία γίνεται αφαίρεση του πυραμοειδή, του επισκύνιου, του κογχικού σφιγκτήρα και τμήματος του προδιαφραγματικού και προταρσικού σφιγκτήρα από το άνω βλέφαρο. Ακόμα όμως και με την επέμβαση αυτή, οι περισσότεροι ασθενείς εξακολουθούν να χρειάζονται ενέσεις αλλαντικής τοξίνης έστω και σε μικρότερη δόση και με μεγαλύτερη διάρκεια δράσης.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.blepharospasm.org
Ποια είναι τα συμπτώματα του καλοήθους βλεφαρόσπασμου;
- Ξηροφθαλμία
- Ευαισθησία στο φως
- Περιστασιακή αύξηση του βλεφαρίσματος (νευρικό άνοιγμα και κλείσιμο των ματιών)
- Τα αρχικά συμπτώματα συνήθως γίνονται αντιληπτά κατά τη διάρκεια της οδήγησης
Πώς προοδεύουν τα συμπτώματα του βλεφαρόσπασμου;
- Αυξημένο βλεφάρισμα ή αιφνίδιο κλείσιμο των βλεφάρων
- Ο σφιγκτήρας μυς του βλεφάρου κλείνει και τα φρύδια τραβιούνται προς τα κάτω
- Τα συμπτώματα γίνονται τόσο έντονα που ο ασθενής γίνεται λειτουργικά τυφλός
- Μπορεί να αναπτυχθούν προβλήματα στο πρόσωπο που αφορούν το χαμηλότερο τμήμα του, όπως μορφασμοί του στόματος
- Ενδέχεται ν’ αναπτυχθούν αναπνευστικά προβλήματα
Ποιες θεραπείες αντιμετωπίζουν τον καλοήθη βλεφαρόσπασμο;
- Ενέσεις με αλλαντική τοξίνη (botox ή dysport)
- Φαρμακευτική αγωγή
- Χειρουργική επέμβαση (μυεκτομή του σφιγκτήρα των βλεφάρων)
Ποια αποτελέσματα αναμένονται με την αλλαντική τοξίνη και πώς γίνεται η θεραπεία;
Με τη χρήση μιας λεπτής βελόνας το φάρμακο εκχύνεται με πολλές μικρές ενέσεις γύρω από τα μάτια απευθείας πάνω στους μύες που έχουν υπερβολική σύσπαση. Τα θετικά αποτελέσματα στη θεραπεία του βλεφαρόσπασμου συνήθως εμφανίζονται μέσα σε 3 ημέρες από την ημέρα της εφαρμογής της, ενώ η πλήρη δράση της ουσίας επιτυγχάνεται σε 2 με 3 εβδομάδες μετά την έκχυση. Τα αποτελέσματα διαρκούν από 3 έως 6 μήνες περίπου.
Μετά την έκχυση του φαρμάκου μπορεί ο ασθενής να επιστρέψει στις συνήθεις του δραστηριότητες πριν την εμφάνιση της νόσου;
Η σοβαρότητα του βλεφαρόσπασμου και η μοναδικότητα του κάθε οργανισμού προσδιορίζουν και το μέγεθος της ανταπόκρισης του κάθε ατόμου στη δράση του φαρμάκου αλλά οι περισσότεροι ασθενείς έχουν μεγάλη βελτίωση στα προβλήματά τους.
Ποιες παρενέργειες μπορεί να εμφανίσει η θεραπεία;
- Πρόσκαιρη πτώση των βλεφάρων
- Ερεθισμό στο μάτι, ξηροφθαλμία, τράβηγμα ή ελαφρά ευαισθησία
- Περιστασιακά θολή όραση ή διπλωπία
- Οι παρενέργειες είναι συνήθως ήπιες και πάντοτε παροδικές
Μπορεί η αλλαντική τοξίνη να αποτύχει στην αντιμετώπιση του βλεφαρόσπασμου και αν ναι, για ποιόν λόγο;
Ορισμένοι παράγοντες μπορεί να μπλοκάρουν τη θετική δράση του φαρμάκου, όπως ανεπαρκής δόση, λανθασμένη επιλογή του σημείου της ένεσης, ανεπαρκή γνώση του ιατρού όσον αφορά στην τεχνική της έκχυσης, κ.ά..
Τα φάρμακα βοηθούν στην αντιμετώπιση του βλεφαρόσπασμου;
Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του βλεφαρόσπασμου χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής τόσο ως προς την επιλογή τους από το θεράποντα ιατρό όσο και κατά τη λήψη τους από τον ασθενή. Τα φάρμακα αυτά συνταγογραφούνται και πολλές φορές χρειάζονται αρκετές δοκιμές για να διαπιστωθεί εάν και κατά πόσο βοηθούν. Ορισμένα από τα φάρμακα αυτά εμφανίζουν σημαντικές παρενέργειες, ενώ με το χρόνο ενδέχεται να χάσουν την αποτελεσματικότητά τους. Επιπλέον, τα συγκεκριμένα φάρμακα θα πρέπει να διακόπτονται υπό την επίβλεψη του ιατρού, σταδιακά και όχι απότομα.
Τι μπορεί να ανακουφίσει από τα συμπτώματα του βλεφαρόσπασμου;
Ο ασθενής θα πρέπει:
- Να φοράει γυαλιά ηλίου και καπέλο με γείσο
- Να προτιμάει θέσεις μακριά από παράθυρα
- Να φοράει ειδικούς φιμέ φακούς στα γυαλιά του
- Να τοποθετεί ζεστά ή κρύα επιθέματα στα μάτια
- Να επικεντρώνεται σε δραστηριότητες που δεν του προκαλούν άγχος
- Να ασκεί πίεση στο μέτωπό του
- Να προσπαθεί να «ξεχνιέται» με διάφορα κόλπα, όπως τραγούδι, κουβέντα, κ.ά.
Είναι κληρονομήσιμη η νόσος του βλεφαρόσπασμου;
- Δεν έχει ταυτοποιηθεί κάποιο γονίδιο που να προκαλεί το βλεφαρόσπασμο. Το 5% των ασθενών με βλεφαρόσπασμο έχει κάποιο μέλος της οικογένειάς του με κάποια κινητική διαταραχή του προσώπου (το 95% δεν έχει)
- Ενδέχεται να υπάρχει κάποια προδιάθεση για την εμφάνιση του βλεφαρόσπασμου, αλλά κάτι τέτοιο δεν έχει αποδειχθεί
Υπάρχουν περίοδοι ύφεσης της νόσου;
Έχουν εμφανιστεί ακόμη και πλήρεις υφέσεις της νόσου, με μη επανεμφάνιση των συμπτωμάτων, όμως κάτι τέτοιο είναι σπάνιο. Περισσότερο σύνηθες είναι η πρόσκαιρη ύφεση των συμπτωμάτων
Ο καλοήθης βλεφαρόσπασμος αποτελεί ψυχιατρική διαταραχή;
Όχι! Είναι μία νευρολογική διαταραχή. Ορισμένες φορές διαγιγνώσκεται λανθασμένα ως ψυχιατρική διαταραχή.
